Dé Luain, 21 Eanáir 2019, 3.30pm, Ionad Siopadóireachta na Faiche Móire, Gaillimh.

Cuirfidh an Taibhdhearc, Amharclann Náisiúnta na Gaeilge, seó speisialta saor in aisce ar siúl mar chomóradh ar Chéad Dáil Éireann, cothrom 100 bliain glan ó reáchtáladh an tionól daonlathach úd de chuid Phoblacht Réabhlóideach na hÉireann.  

Tá macallaí staire go leor ag roinnt leis an ócáid seo, an chéad uair a tugadh cead vótála do mhná.  Ar ndóigh, b’as Gaeilge a reáchtáladh formhór imeachtaí na Chéad Dála, tugadh eolas i bhFraincís agus i mBéarla don phreas idirnáisiúnta a bhí i lathair.

100 bliain ó tionóladh an Chéad Dáil, déanfaidh na haisteoirí:  Diarmuid de Faoite, Catherine Denning, Áine Ní Dhroighneáin, Maidhc P. Ó Conaola, Deirbhile Ní Churraighín, Seán Ó Coisdealbha, Geraldine Holmes, Séamus Ó hAodha athchruthú ar ar thit amach i dTeach an Ardmhéara, Baile Átha Cliath, 3.30pm, an 21 Eanáir 1919.  

Mícheál Ó Meallaigh a chóirigh an script agus beidh an taispeántas faoin a stiúr.  Is é Féilim Ó hAoláin an bainisteoir léiriúcháin agus tosnóidh an lá le mórshiúl ón Taibhdhearc aníos trí shráideanna na Gaillimhe chomh fada le hIonad Siopadóireachta na Faiche Móire.  Beidh na Teachtaí Dála nua (aisteoirí) faoi thionlacan bhaill Bhanna Píob na Tulaí, Co. an Chláir.

Tabharfaidh an tOll. Gearóid Ó Tuathaigh aitheasc uaidh ar stáitse na Taibhdheirce ag 5.30pm an lá céanna: ‘Bunú Dháil Éireann 1919: uair na cinniúna don daonlathas i nua-stair na hÉireann’.  Tá na himeachtaí ar fad saor in aisce, ach moltar suíocháin don ócáid leis an Oll. Gearóid Ó Tuathaigh a chur in áirithe roimh ré mar go bhfuil an spás san amharclann teoranta.  Foilseofar leabhrán beag mar chomóradh ar an ócáid.  Cuirfear sóláistí ar fáil.

D’eascair an Chéad Dáil as an Olltoghchán a chuaigh roimhe i mí na Nollag 1918.  Ar chomóradh 100 bliain an toghcháin seo an mhí seo caite, dúirt Uachtarán na hÉireann, Mícheál D. Ó hUigínn: “Ba é ba thruamhéalaí faoi Thoghchán 1918 nár tugadh aird ar a shainordú, rud a chuir dlús faoi Chogadh na Saoirse agus Cogadh trágóideach na gCarad”. 

Is cuí agus is tairbheach go ndéanfadh an Taibhdhearc comóradh ar an gCéad Dáil, go deimhin d’fhás Amharclann Náisiúnta na Gaeilge buille ar bhuille leis an Stát nua.  Úsáideadh an focal Taibhdhearc i dtaca le hamharclann Ghaeilge den chéad uair san irisleabhar, An Stoc sa bhliain 1918.  In 1919 san irisleabhar, Fáinne an Lae, leag an tOll. Tomás Ó Máille amach an raison d’être a bhain le hAmharclann na Gaeilge a bhunú i gcathair na Gaillimhe.  Ar ndóigh bhí deartháir an Ollaimh Uí Mháille, Pádraig, ina bhall den Chéad Dáil, ar chúinsí go leor níor éirigh le Tomás Ó Máille agus a chomrádaithe an Taibhdhearc a bhunú go dtí mí Lúnasa, 1928.

————————CRÍOCH————————————

Is Amharclann Náisiúnta na Gaeilge í An Taibhdhearc, 19 An tSráid Láir Gaillimh agus cheiliúraigh sí 90 blain ar an bhfód in 2018. 

Le haghaidh tuileadh eolais, nó chun ócáid ghrianghraif agus agallamh a eagrú, is féidir teagmháil le:

Mícheál Ó Meallaigh, Stiúrthóir, 087 295 7037

Féilim Ó hAoláin, Bainisteoir Léiriúcháin, 087 775 6612

Emer O’Flaherty, Bainisteoir na hAmharclainne, 087 235 9111

www.antaibhdhearc.com

F @an.taibhdhearc

T @AnTaibhdhearc
Instagram @antaibhdhearc———————————————


An Taibhdhearc to commemorate the first Dáil with a special production and parade in Galway. 

January 21 2019, 330 Eyre Square Shopping Centre Galway.
An Taibhdhearc, the national Irish language theatre, will stage a special free of charge performance to commemorate the First Dáil, exactly one hundred years from when the first democratic gathering of the revolutionary Republic of Ireland was held.

There are historical echoes shared with this occasion, the first time that women could vote. Of course, it was through the medium of Irish that the majority of the events of the first Dáil happened.

Actors Diarmuid de Faoite, Catherine Denning, Áine Ní Dhroighneáin, Maidhc P. Ó Conaola, Deirbhile Ní Churraighín, Seán Ó Coisdealbha, Geraldine Holmes, Séamus Ó hAodha will re-an act the happenings of the house of the Lord Mayor of Dublin, at 3:30pm on January 21, 1919.

Micheál Ó Meallaigh created the script, and he will direct the production, with Féilim Ó hAoláin as production manager.   The day will begin with a parade from An Taibhdhearc through the streets of Galway, as far as the Eyre Square Shopping Centre. The Teachtaí Dála (the actors) will be accompanied by members of the Tulla Pipe Band from County Clare. 

Professor Gearóid Ó Tuathaigh will deliver an address entitled ‘Bunú Dháil Éireann 1919: uair na cinniúna don daonlathas i nua-stair na hÉireann’ from An Taibhdhearc’s stage at 5:30p.m. on the same day. All of the events are free of charge, but it is highly advised to pre-book your seats for the event with Professor Ó Tuathaigh, the theatre has limited seating.  A short publication to commemorate the event will be issued, and refreshments will be available.

The first Dáil was as a result of the preceding election in December 1918. Last month, at the one hundred year commemoration of this election, President of Ireland, Michael D. Higgins said ‘Ba é ba thruamhéalaí faoi Thoghchán 1918 nár tugadh aird ar a shainordú, rud a chuir dlús faoi Chogadh na Saoirse agus Cogadh trágóideach na gCarad’.

It is appropriate and it is fitting that An Taibhdhearc would commemorate the first Dáil, particularly given that the National Irish language theatre grew simultaneously with the new state. The word Taibhdhearc is used with regards to an Irish language, for the first time in the publication ‘An Stoc’ in the year 1918. In 1919, in the publication, ‘Fáinne an Lae’, Professor Tomás Ó Máille outlined the raison d’être which related to the founding of an Irish language theatre in the city of Galway.  Of course Professor Ó Máille’s brother Pádraig was a member of the first Dáil, but for many reasons, Tomás Ó Máille and his comrades did not succeed in founding An Taibhdhearc until August 1928. 

————————ENDS————————————

An Taibhdhearc is the National Irish Language Theatre, located at 19 Middle Street Galway, and celebrated 90 years in 2018.

For further information, or to arrange photocall or interview, please contact:

Mícheál Ó Meallaigh, Director, 087 295 7037

Féilim Ó hAoláin, Production Manager, 087 775 6612

Emer O’Flaherty, Theatre Manager, 087 235 9111

www.antaibhdhearc.com

F @an.taibhdhearc

T @AnTaibhdhearc

Instagram @antaibhdhearc